Wikia

Pokémon Wiki

Changes: Pokémon

View source

Back to page

(Undid revision 381859 by 173.27.238.200 (talk))
Line 1: Line 1:
{{disambig}}
+
=Inuit[[http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inuit&action=edit&section=0 <u>edytuj</u>]]=
  +
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Skocz do: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#mw-head <u>nawigacji</u>], [http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#p-search <u>wyszukiwania</u>] Ten artykuł dotyczy '''ludu eskimoskiego'''. Zobacz też: Indianie z rodziny [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kri <u>Northern East Cree</u>], [http://pl.wikipedia.org/wiki/Innu <u>Innu</u>].[http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Femmes_Nain.jpg][http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Femmes_Nain.jpg]Inuitki'''Inuit''' (nazwa własna i [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_angielski <u>ang.</u>]: ''Inuit'', spolszczenia: '''Inuici''', '''Inuitowie''', według hasła w encyklopedii PWN '''Innuici''') – grupa rdzennych ludów obszarów [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arktyka <u>arktycznych</u>] i [http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Subarktyka&action=edit&redlink=1 <u>subarktycznych</u>] [http://pl.wikipedia.org/wiki/Grenlandia <u>Grenlandii</u>], [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kanada <u>Kanady</u>], [http://pl.wikipedia.org/wiki/Alaska <u>Alaski</u>] i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Syberia <u>Syberii</u>]. Ludy [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyki_eskimo-aleuckie <u>eskimo-aleuckie</u>] należą do rodziny ludów pochodzenia [http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BB%C3%B3%C5%82ta_rasa_cz%C5%82owieka <u>azjatyckiego</u>]<sup class="reference" id="cite_ref-enc_1-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-enc-1 <u>[1</u>]]</sup> oraz dzielą się na dwie główne grupy: Jugytów (używających języków Yupik) oraz Inuitów<sup class="reference" id="cite_ref-enc_1-1">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-enc-1 <u>[1</u>]]</sup>.
   
'''Pokémon''' may refer to:
+
Inuitów (Inuit) nie należy mylić z [http://pl.wikipedia.org/wiki/Innu <u>Innu</u>]<sup class="reference" id="cite_ref-innu_2-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-innu-2 <u>[2</u>]]</sup> (nazwa spolszczana jako: "Innuici", "Innowie", "Innuitowie") - grupą ludów [http://pl.wikipedia.org/wiki/Indianie_Ameryki_P%C3%B3%C5%82nocnej <u>indiańskich</u>] z rodziny [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kri <u>Northern East Cree</u>] z [http://pl.wikipedia.org/wiki/Quebec <u>Quebecu</u>] i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Nowa_Fundlandia_i_Labrador <u>Labradoru</u>], złożoną z plemion [http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Montagnais&action=edit&redlink=1 <u>Montagnais</u>] i [http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Naskapi&action=edit&redlink=1 <u>Naskapi</u>].
   
*[[Pokémon (Franchise)]], [[Nintendo]]'s Pokémon franchise.
+
W przeszłości upowszechniła się nazwa '''Eskimosi''' obecnie uważana przez wiele osób na Grenlandii i w Kanadzie za obraźliwą<sup class="reference" id="cite_ref-cambrdict_3-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-cambrdict-3 <u>[3</u>]]</sup>, gdyż uważa się, że termin ten wywodzi się od wyrażenia "zjadacze surowego mięsa"<sup class="reference" id="cite_ref-fpc_4-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-fpc-4 <u>[4</u>]]</sup>. Natomiast w językach Inuitów słowo ''inuk'' znaczy ''osoba'', natomiast ''inuit'' - ''ludzie''<sup class="reference" id="cite_ref-fpc_4-1">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-fpc-4 <u>[4</u>]]</sup>.
*[[Pokémon (species)]], the species of animal that inhabits the [[Pokémon World]].
+
{| class="toc" id="toc"
*[[Pokémon Anime]], Pokémon's anime that is based on the video games.
+
|
*[[Pokémon Manga]], Pokémon's manga series.
+
==Spis treści==
*[[List of Pokémon]], a list of all the Pokémon that appear in the Pokémon franchise.
+
[[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit# <u>ukryj</u>]] *[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#J.C4.99zyki <u>1 Języki</u>]
*[[Legendary Pokémon]], a list of all Legendary Pokémon.
+
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Historia <u>2 Historia</u>]
*[[Mythical Pokémon]], a list of Mythical Pokémon
+
**[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Przybycie_do_Ameryki_P.C3.B3.C5.82nocnej <u>2.1 Przybycie do Ameryki Północnej</u>]
  +
**[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Przybycie_na_Grenlandi.C4.99 <u>2.2 Przybycie na Grenlandię</u>]
  +
**[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Gospodarka_i_jej_za.C5.82amanie <u>2.3 Gospodarka i jej załamanie</u>]
  +
**[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Odrodzenie:_Terytorium_Nunavut <u>2.4 Odrodzenie: Terytorium Nunavut</u>]
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Kultura_i_zwyczaje <u>3 Kultura i zwyczaje</u>]
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Mitologia <u>4 Mitologia</u>]
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Wsp.C3.B3.C5.82czesne_zagro.C5.BCenia_Inuit.C3.B3w <u>5 Współczesne zagrożenia Inuitów</u>]
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Zobacz_te.C5.BC <u>6 Zobacz też</u>]
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Linki_zewn.C4.99trzne <u>7 Linki zewnętrzne</u>]
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#Przypisy <u>8 Przypisy</u>]
  +
|}
  +
==Języki[[http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inuit&action=edit&section=1 <u>edytuj</u>]]==
  +
Inuici mówią językami z [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyki_eskimo-aleuckie <u>grupy eskimo-aleuckiej</u>]<sup class="reference" id="cite_ref-enc_1-2">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-enc-1 <u>[1</u>]]</sup><sup class="reference" id="cite_ref-fpc_4-2">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-fpc-4 <u>[4</u>]]</sup>. Główne języki z tej grupy to:
  +
  +
Wschodnie języki eskimo-aleuckie (języki Inuktitut)<sup class="reference" id="cite_ref-fpc_4-3">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-fpc-4 <u>[4</u>]]</sup>:
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuktitut <u>Inuktitut</u>] - jest używany w Kanadzie
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_inupiak <u>Inupiaq</u>] (Unupiaq) - jest używany na Alasce oraz w Kanadzie
  +
*[http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_grenlandzki <u>Kalaallisut</u>] (grenlandzki) - oficjalny język Grenlandii
  +
Zachodnie języki eskimo-aleuckie (języki Yupik)<sup class="reference" id="cite_ref-fpc_4-4">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-fpc-4 <u>[4</u>]]</sup><sup class="reference" id="cite_ref-et_5-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-et-5 <u>[5</u>]]</sup>:
  +
*Yupik środkowej Alaski
  +
*Pacific Gulf Yupik - jest używany na Alasce
  +
*Yupik syberyjski - jest używany na Syberii<sup class="reference" id="cite_ref-nnlm_6-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-nnlm-6 <u>[6</u>]]</sup>, Alasce oraz w Kanadzie
  +
==Historia[[http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inuit&action=edit&section=2 <u>edytuj</u>]]==
  +
===Przybycie do Ameryki Północnej[[http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inuit&action=edit&section=3 <u>edytuj</u>]]===
  +
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Inuit_women_1907.jpg][http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Inuit_women_1907.jpg]Inuitka - 1907[http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Inuit_man_1906.jpg][http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Inuit_man_1906.jpg]Inuita - 1907Ludzie pojawili się na obszarach arktycznych Ameryki Północnej już ok. 4500 lat temu<sup class="reference" id="cite_ref-un_7-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-un-7 <u>[7</u>]]</sup><sup class="reference" id="cite_ref-gr_8-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-gr-8 <u>[8</u>]]</sup>, gdy ludy z [http://pl.wikipedia.org/wiki/Azja <u>Azji</u>] przywędrowały do [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka_P%C3%B3%C5%82nocna <u>Ameryki Północnej</u>] przez zamarzniętą w tamtych czasach [http://pl.wikipedia.org/wiki/Cie%C5%9Bnina_Beringa <u>Cieśninę Beringa</u>]. Dlatego Inuici posiadają azjatyckie rysy twarzy<sup class="reference" id="cite_ref-enc_1-3">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-enc-1 <u>[1</u>]]</sup>. Pierwsze ludy tamtych obszarów określa się mianem [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kultura_Dorset <u>kultury Dorset</u>] i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kultura_Thule <u>kultury Thule</u>]. Lud Thule polował na [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fokowate <u>foki</u>] i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Wieloryb <u>wieloryby</u>]. Kiedy kilkaset lat temu [http://pl.wikipedia.org/wiki/Klimat <u>klimat</u>] uległ ochłodzeniu i wolne od lodu były tylko wody omywane ciepłymi prądami [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ocean_Spokojny <u>Oceanu arktycznego</u>] ludy zamieszkujące centralne i wschodnie obszary [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arktyka <u>Arktyki</u>] przekwalifikowały się na łowców fok.
  +
  +
Protoplastami Inuitów były ludy Thule, które około X wieku n.e. wyparły z Ameryki Północnej pozostałości ludów Dorset. Ekspansja ta była ostatnim epizodem rozprzestrzeniania się ludów azjatyckich na obszary [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka_P%C3%B3%C5%82nocna <u>Ameryki Północnej</u>]. Thule zajmowali się [http://pl.wikipedia.org/wiki/Wielorybnictwo <u>wielorybnictwem</u>]. Operując na tych samych akwenach co [http://pl.wikipedia.org/wiki/Normanowie <u>Normanowie</u>], weszli z nimi w kontakty handlowe. Od nich też nabywali metalowe narzędzia. W końcu XIV wieku Inuici, z niewiadomych powodów, porzucili swój dotychczasowy tryb życia i zaczęli rozprzestrzeniać się na tereny kontynentalne, wokół [http://pl.wikipedia.org/wiki/Zatoka_Hudsona <u>Zatoki Hudsona</u>]. [http://pl.wikipedia.org/wiki/Wielorybnictwo <u>Wielorybnictwo</u>] zeszło wtedy na dalszy plan, a głównym źródłem pożywienia stało się polowanie na [http://pl.wikipedia.org/wiki/Renifer <u>karibu</u>] i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fokowate <u>foki</u>].
  +
===Przybycie na Grenlandię[[http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inuit&action=edit&section=4 <u>edytuj</u>]]===
  +
Jedne z najstarszych śladów osadnictwa na Grenlandii znaleziono w okolicy miejscowości [http://pl.wikipedia.org/wiki/Saqqaq <u>Saqqaq</u>] na północno-zachodnim wybrzeżu. Dlatego nazwano tą starożytną społeczność [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kultura_Saqqaq <u>kulturą Saqqaq</u>]. Szacuje się, że mogli się tam pojawić już ok. 4500 lat temu<sup class="reference" id="cite_ref-un_7-1">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-un-7 <u>[7</u>]]</sup><sup class="reference" id="cite_ref-gr_8-1">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-gr-8 <u>[8</u>]]</sup>, czyli krótko po przekroczeniu przez pierwszych ludzi Cieśniny Beringa i zasiedleniu Ameryki Północnej. Później pojawiły się tu także ludy z kultur [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kultura_Dorset <u>Dorset</u>] i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kultura_Thule <u>Thule</u>] i wkrótce te trzy kultury dotarły też na południowe obszary Grenlandii<sup class="reference" id="cite_ref-gg_9-0">[http://pl.wikipedia.org/wiki/Inuit#cite_note-gg-9 <u>[9</u>]]</sup>.

Revision as of 15:10, April 9, 2013

Inuit[edytuj]

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Skocz do: nawigacji, wyszukiwania Ten artykuł dotyczy ludu eskimoskiego. Zobacz też: Indianie z rodziny Northern East Cree, Innu.[1][2]InuitkiInuit (nazwa własna i ang.: Inuit, spolszczenia: Inuici, Inuitowie, według hasła w encyklopedii PWN Innuici) – grupa rdzennych ludów obszarów arktycznych i subarktycznych Grenlandii, Kanady, Alaski i Syberii. Ludy eskimo-aleuckie należą do rodziny ludów pochodzenia azjatyckiego[1] oraz dzielą się na dwie główne grupy: Jugytów (używających języków Yupik) oraz Inuitów[1].

Inuitów (Inuit) nie należy mylić z Innu[2] (nazwa spolszczana jako: "Innuici", "Innowie", "Innuitowie") - grupą ludów indiańskich z rodziny Northern East Cree z Quebecu i Labradoru, złożoną z plemion Montagnais i Naskapi.

W przeszłości upowszechniła się nazwa Eskimosi obecnie uważana przez wiele osób na Grenlandii i w Kanadzie za obraźliwą[3], gdyż uważa się, że termin ten wywodzi się od wyrażenia "zjadacze surowego mięsa"[4]. Natomiast w językach Inuitów słowo inuk znaczy osoba, natomiast inuit - ludzie[4].

Spis treści

[ukryj] *1 Języki

Języki[edytuj]

Inuici mówią językami z grupy eskimo-aleuckiej[1][4]. Główne języki z tej grupy to:

Wschodnie języki eskimo-aleuckie (języki Inuktitut)[4]:

  • Inuktitut - jest używany w Kanadzie
  • Inupiaq (Unupiaq) - jest używany na Alasce oraz w Kanadzie
  • Kalaallisut (grenlandzki) - oficjalny język Grenlandii

Zachodnie języki eskimo-aleuckie (języki Yupik)[4][5]:

  • Yupik środkowej Alaski
  • Pacific Gulf Yupik - jest używany na Alasce
  • Yupik syberyjski - jest używany na Syberii[6], Alasce oraz w Kanadzie

Historia[edytuj]

Przybycie do Ameryki Północnej[edytuj]

[3][4]Inuitka - 1907[5][6]Inuita - 1907Ludzie pojawili się na obszarach arktycznych Ameryki Północnej już ok. 4500 lat temu[7][8], gdy ludy z Azji przywędrowały do Ameryki Północnej przez zamarzniętą w tamtych czasach Cieśninę Beringa. Dlatego Inuici posiadają azjatyckie rysy twarzy[1]. Pierwsze ludy tamtych obszarów określa się mianem kultury Dorset i kultury Thule. Lud Thule polował na foki i wieloryby. Kiedy kilkaset lat temu klimat uległ ochłodzeniu i wolne od lodu były tylko wody omywane ciepłymi prądami Oceanu arktycznego ludy zamieszkujące centralne i wschodnie obszary Arktyki przekwalifikowały się na łowców fok.

Protoplastami Inuitów były ludy Thule, które około X wieku n.e. wyparły z Ameryki Północnej pozostałości ludów Dorset. Ekspansja ta była ostatnim epizodem rozprzestrzeniania się ludów azjatyckich na obszary Ameryki Północnej. Thule zajmowali się wielorybnictwem. Operując na tych samych akwenach co Normanowie, weszli z nimi w kontakty handlowe. Od nich też nabywali metalowe narzędzia. W końcu XIV wieku Inuici, z niewiadomych powodów, porzucili swój dotychczasowy tryb życia i zaczęli rozprzestrzeniać się na tereny kontynentalne, wokół Zatoki Hudsona. Wielorybnictwo zeszło wtedy na dalszy plan, a głównym źródłem pożywienia stało się polowanie na karibu i foki.

Przybycie na Grenlandię[edytuj]

Jedne z najstarszych śladów osadnictwa na Grenlandii znaleziono w okolicy miejscowości Saqqaq na północno-zachodnim wybrzeżu. Dlatego nazwano tą starożytną społeczność kulturą Saqqaq. Szacuje się, że mogli się tam pojawić już ok. 4500 lat temu[7][8], czyli krótko po przekroczeniu przez pierwszych ludzi Cieśniny Beringa i zasiedleniu Ameryki Północnej. Później pojawiły się tu także ludy z kultur Dorset i Thule i wkrótce te trzy kultury dotarły też na południowe obszary Grenlandii[9].

Around Wikia's network

Random Wiki